• Facebook
  • Twitter
  • Likedin
  • Instagram
  • Youtube
ISTANBUL CENTER FOR INTERNATIONAL LAWISTANBUL CENTER FOR INTERNATIONAL LAW
  • Home
  • About
    • Frequently Asked Questions
  • People
    • Graduates
  • Programs
    • International Law Formation Program
    • Kırımlı Dr. Aziz Bey IHL Competition
    • Winter Academy of International Law
      • 2017
      • 2018
      • 2019
      • 2020
      • 2021
    • Summer Academy of International Law
      • 2017
      • 2018
      • 2019
      • 2020
    • Lecture Series
  • News & Events
  • Blog
  • Contact
    • Home
    • About
      • Frequently Asked Questions
    • People
      • Graduates
    • Programs
      • International Law Formation Program
      • Kırımlı Dr. Aziz Bey IHL Competition
      • Winter Academy of International Law
        • 2017
        • 2018
        • 2019
        • 2020
        • 2021
      • Summer Academy of International Law
        • 2017
        • 2018
        • 2019
        • 2020
      • Lecture Series
    • News & Events
    • Blog
    • Contact

    Blog Articles

    • Home
    • Articles
    • Kültürel Varlıkların Korunmasında Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Rolü

    Kültürel Varlıkların Korunmasında Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Rolü

    • Posted by Kerime Toprak
    • Date 27 March 2018
    • Comments 0 comment

    Kültürel varlıklarla ilgili Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) müdahalesini anlatmak için ceza hukukunun ve bilhassa uluslararası ceza hukukunun bu alanla ilişkisine değinmemizde fayda olacaktır. Ceza hukukunun bu alana müdahil olmasında kuşkusuz caydırıcılığa duyulan ihtiyaç ve ihlal edilen menfaatin kamusal yönü etkili olmuştur. En azından, ekonomik amaçlarla yapılan kültürel miras kaçakçılıklarının önlenmesi için idari yaptırımların ötesinde cezai yaptırımlarla caydırıcılığın sağlanması gereklidir. İhlallerin vahameti ve ihlallere ilişkin istatistikler de bu alanda ceza hukukuna başvurulması gerektiğini göstermiştir. Zira kültürel varlıklara yönelik suçlar azımsanmayacak miktardadır.

    Bir suçun uluslararası suç olarak addedilebilmesi için delicto ius gentium yani uluslararası topluma yönelik bir ihlal olması gerekmektedir. Kültürel varlıkların insanlığın ortak mirası kabul edilmeleri sebebiyle onların üzerinde işlenen bir suçun uluslararası nitelik taşıması kaçınılmaz olmuştur. Ayrıca kaynak ulusların yani kültürel varlığı toprağında bulunduran ulusların tek başlarına bu işin altından kalkması da mümkün olmadığından mücadelenin uluslararası olması, bu kültürel varlıkların korunmasını sağlamak açısından son derece önemlidir. Kültürel varlıklar üzerindeki uluslararası ceza hukuku korumasını ele alırken ikiye ayırabiliriz:

    • Silahlı Çatışma esnasındaki koruma
    • Çatışmasız dönemdeki koruma

    Çatışmasız dönemdeki korumaya geldiğimizdeyse UCM’ye pek rol düşmemiştir. Çatışmasız dönemdeki koruma daha çok devletlerin iş birliği içinde hareket etmesine yöneliktir. Bu alandaki koruma için de International InstitutefortheUnification of International Law (UNIDROIT) 1995 sözleşmesi ve BMGK rehber ilkeler metni gibi sözleşmeler mevcuttur.

    Silahlı çatışma dönemlerindeki kargaşa hali bu tip suçların işlenmesini ve bunların göz ardı edilmesini kolaylaştırdığından bu dönemlerdeki koruma daha güçlüdür. Örnek olarak yakın dönemde Irak ve Suriye‘de çıkan karışıklıklar sonrası kaçırılan kültürel varlıkların aranması için dünya çapında kırmızı listeler oluşturulmuştur. Silahlı çatışma dönemlerindeki korumayla ilgili 4.Cenevre Sözleşmesi’nin 53. maddesinde genel bir imha yasağı vardır. Ancak kültürel varlıkların korunmasına ilişkin 1954 tarihli sözleşme bu konuda daha büyük önem arz etmektedir.

    Ad hoc olmayan ilk ceza mahkemesi UCM’den önce de uluslararası ceza hukukunda kültürel varlıkların korunması ve buna ilişkin suçlar mahkemelerde dile getirilmiştir. Nitekim ICTY, Irak Özel Mahkemesi ve Kamboçya mahkemesinin tüzüklerinde de kültürel varlıklara verilen zararlar cezalandırılmıştır. Yine, silahlı çatışma dönemiyle ilgili teamül kurallarının ICRC tarafından yapılan derlemesinin 38. maddesinde kültürel varlıkların korunmasına ilişkin uluslararası silahlı çatışmalar hukukunda yer alan teamül kuralıbelirtilmiştir.

    Burada UCM’nin rolünden bahsedebilmek için mahkeme statüsündeki ilgili ifadelere bakmamızda fayda olacaktır. Savaş suçlarıyla ilgili 8. maddenin 2. fıkrasının (b) bendinde belirtilen suçlar arasında kültürel varlıklara yönelik suçlar da vardır. Silahlı çatışma döneminde kültürel varlıklara verilen zararın soykırım başlığı altında açılacak kültürel soykırım kavramıyla beraber de değerlendirilebileceğini ileri süren görüşler olsa da bu görüş kabul görmemiştir. Ancak ICTY, kültürel varlıklara yapılan saldırıları soykırım kastı olduğuna delil olarak kabul etmiştir. Ayırt edici amblemler çekilerek savaş sırasında hedef alınmaları engellenmek istenmiş olsa da Bosna Savaşı’nda Sırplar Dubrovnik’teki tarihi eserleri ve yapıları bombalamışlardır. Bu konuda işlenen suçun, örf ve adete bakıldığında sonuçlu olması esas alınmış olsa da Roma Statüsü sonuçsuz olmasını da kabul etmiştir.Suçun sonuçsuz olmasının esas alınması  kültürel varlıkların hedef alınması veya tehdit altında bırakılmasının yeterli kabul edilmesi demektir.

    UCM’nin Al Mahdi’yle ilgili kararı bu konuda Mahkeme’nin rolünün doğrudan etkili olduğu bir karardır. Al Mahdi ve diğer milisler, kontrol altında tuttukları ve UNESCO’nun dünya mirası listesinde olan Mali Timbuktu’daki kutsal binalar ve tarihi el yazmalarını tahrip etmişti. Bu sebeple Mahkeme 27 Eylül 2016’de Al Mahdi’yi dokuz yıl hapis cezasına çarptırmıştır.

    Sonuç olarak, UCM silahlı çatışma dönemlerinde kültürel varlıkların korunmasında sadece tüzüğüyle değil uygulamasıyla da önemli bir rol üstlenmektedir. Al Mahdi kararı bundan sonra benzer suçlarda verilecek kararlar adına mühim bir örnek teşkil etmektedir. Ancak belirtildiği gibi, UCM çatışmasız dönemde yapılan ihlallerle ilgilenmemektedir ve bu durum, kültürel varlıkların korunması açısından bir sınırlama teşkil edebilir.  UCM’ nin yargıladığı suçların herhangi bir uluslararası suç olmayıp çekirdek suç olarak adlandırılan büyük suçlar olmasının ve devletlerin olağan uyuşmazlıklarından ziyade insanlığa doğrudan zarar veren saldırıların cezalandırılmasının bu duruma sebebiyet verdiği düşünülebilir.

    • Share:
    Kerime Toprak
      Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi son sınıf öğrencisi olan Kerime Toprak'ın Uluslararası Hukuka ilgisi 2015 yılında katıldığı Mavi Marmara Davası konulu bir konferansla başlamıştır. Kerime Toprak 2016 yazında Law on Bosphorus' da insan hakları üzerine eğitim almış olup 2016 Eylül ayında ICIL Bölüm 1 öğrencisi olarak kabul edilmiştir. ICIL' de formasyon eğitimi vasıtasıyla Uluslararası Hukukun farklı alt dalları üzerine eğitim almıştır. Uluslararası Ceza Hukukuna ve Uluslararası İnsancıl Hukuka ilgisi olan Kerime Toprak ICIL Uluslararası Ceza Hukuku ilgi grubunda çalışmalarını sürdürmektedir.

      Previous post

      Avrupa Birliği Müktesebatı Fasılların Bloke Edilmesi – Süreç ve Sebepler
      27 March 2018

      Next post

      2016 Amerika Birleşik Devletleri Başkanlık Seçimine Rusya’nın Siber Müdahalesi İddialarının Uluslararası Hukuk Açısından Analizi
      5 April 2018

      You may also like

      • https://tr.euronews.com/2022/02/24/ukrayna-krizinde-son-durum-putin-yard-m-talebi-uzerine-askeri-harekat-baslatt-m
        Ukrayna’da Savaşın Başlaması Sonrasında Rus Şirketlerin Farklı Ülkelerdeki Mallarına El Konulmasının Yatırım Hukuku ve Haksız Kamulaştırma Yasağı Kapsamında Değerlendirilmesi
        20 September, 2023
      • https://blaise.ca/wordpress/wp-content/uploads/2020/05/t_f069733989754e6097a3d89949813812_name_e1e8768c_a122_11ea_be06_af5514ee0385-1920×500.jpg
        Üst Düzey Devlet Yetkililerinin Sosyal Medya Üzerinden Gerçekleştirdiği Açıklamaların Uluslararası Hukuk Nezdinde Bağlayıcılığı Bulunabilir Mi?
        19 September, 2023
      • https://www.wsj.com/articles/russia-goal-ukraine-nuclear-plant-take-electricity-11660505601
        Rusya Ukrayna Savaşı Özelinde Bir Değerlendirme: Uluslararası İnsancıl Hukuk Kapsamında Nükleer Enerji Santrallerinin Korunması
        14 September, 2023

      Leave A Reply Cancel reply

      Your email address will not be published. Required fields are marked *

      Lütfen Cevaplayınız - Please Answer *Captcha loading...

      Blog Rules

      Moderator

      Abdurrahman Erol

      ICIL BLOG COORDINATOR

      Latest Posts

      Ukrayna’da Savaşın Başlaması Sonrasında Rus Şirketlerin Farklı Ülkelerdeki Mallarına El Konulmasının Yatırım Hukuku ve Haksız Kamulaştırma Yasağı Kapsamında Değerlendirilmesi
      20Sep2023
      Üst Düzey Devlet Yetkililerinin Sosyal Medya Üzerinden Gerçekleştirdiği Açıklamaların Uluslararası Hukuk Nezdinde Bağlayıcılığı Bulunabilir Mi?
      19Sep2023
      Rusya Ukrayna Savaşı Özelinde Bir Değerlendirme: Uluslararası İnsancıl Hukuk Kapsamında Nükleer Enerji Santrallerinin Korunması
      14Sep2023

      © 2021 All Rights Reserved. SvN Tasarım